مرتضى مطهرى
63
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
على عليه السلام نويسندهء عربى هست به نام علىّ الوَردى كه اصلًا عراقى است ، استاد دانشگاه بوده و در حدود بيست سال پيش كتابهايى از او منتشر شد كه بعضى از آنها به فارسى هم ترجمه شد . او شيعه است ولى در عين حال تمايلات ماركسيستى دارد . در كتاب خودش ، هم تمايل مذهبى شيعى دارد و هم تمايل ماركسيستى ، و چون در عين حال كمى تمايل مذهبى دارد مانعى نيست كه در بعضى از موارد بر ضد ماركسيسم حرف بزند . مىگويد : انصاف اين است كه على عليه السلام در زندگى خود اين اصل ماركس را نقض كرد كه يك انسان نمىتواند در كاخ و در كوخ يك جور فكر كند ، خواه ناخواه فكرش عوض مىشود و آن عقربهء فكرش در جهت وضع اجتماعىاش تغيير مىكند . تاريخ على عليه السلام نشان داد كه مطلب از اين قبيل نيست ، به جهت اينكه ما على را در دو وضع طبقاتى اجتماعى مختلف مىبينيم ، در آن حد نزديك به صفر و در آن نقطهء اوج كه از آن بالاتر نيست . يعنى يك روز ما على را مىبينيم به صورت يك كارگر ، به صورت يك سرباز سادهء فقير ، به صورت يك كسى كه صبح از خانهء خودش حركت مىكند و مىرود براى مثلًا قنات جارى كردن ، درخت كشت كردن ، زراعت كردن و احياناً مزدورى كردن ، زحمت كشيدن و مزد گرفتن به صورت يك كارگر . على را ما در قيافهء يك كارگر مىبينيم ، مىبينيم يك جور فكر مىكند . همين على بعدها كه اسلام توسعه پيدا مىكند [ و اموال زيادى در اختيار مسلمين قرار مىگيرد ، و حتى در زمان خلافت همانطور فكر مىكند ] . البته وقتى اسلام توسعه پيدا كرد ، دنياى اسلام ثروتمند شد و غنايم به سوى آن سرازير شد . اين را ما هم قبول داريم كه آنگاه كه سيل ثروت به دنياى اسلام ريخت ، ايمان صدها نفر از مسلمين را هم با خودش برد . ما اصل تأثير را دربارهء بسيارى از افراد انكار نمىكنيم ، ولى گفتيم اين را به صورت اصل كلى قبول نمىكنيم . زبير يك مسلمان با ايمان بود . زبير را چه فاسد كرد ؟ ثروت هنگفت و غنايم بىحساب كه به دامنش ريخت و شد صاحب هزار اسب ، هزار غلام و چندين خانه : يك خانه در مصر ، يك خانه در كوفه و يك خانه در مدينه . طلحه را چه فاسد كرد ؟ همينها . ولى اگر اين اصل كلى صحيح مىبود بايد تمام اصحاب پيغمبر - العياذ باللَّه - در يك مسير قرار بگيرند و همين قدر كه پول و مقام آمد ، اين سيل پول و مقام همه را يك جور حركت بدهد . ولى ما مىبينيم در اين ميان استوانههايى هستند كه اين سيلهاى